معنای عدالت در ابواب مختلف فقه و حقوق

عدالت به عنوان یک قانون عام و اصل حاکم، چارچوبی قطعی برای همه احکام و قوانینی است که روابط و مناسبات اجتماعی را شکل می‌دهد. عدالت قدیمی‌ترین مفهومی است که بشر با ادراک وجدانی خود آن را از آغاز تمدن شناخته و به عنوان هدفی آرمانی، برای استقرار و تحقق آن بسیار کوشیده است. در تاریخ تمدن انسانی پیش از آن‌که فکر قانون و مفهوم آن شکل بگیرد، ‌اندیشه عدالت و قواعد آن شکل گرفته است. این مقاله با روشِ پژوهش تحلیلی-توصیفی و اسنادی به بررسی حقوقی و فقه عدالت در تعدد زوجین با رویگر نگاه به مصادیقِ عدالت ظاهری، باطنی و حقوقی باتوجّه به فقه اسلامی بدان می‌پردازد. یافته‌ها نشان از آن دارد که اسلام در موارد استثنایی، تعدد زوجات را تجویز کرده است و اصل را بر تک همسری بنا نهاده است. امّا در حقوق، احکامِ خانواده کمتر مشمولِ مداخله حقوق کیفری قرار می‌گیرند؛ و از آثار و تبعات سوء فردی و اجتماعیِ تعدد زوجات و ضمانت اجرایی کیفری آن، کوتاه فکری‌هایی صورت گرفته است. نتایج بیان ‌می‌دارند که در نظامِ حقوقی خانواده(قانون و خانواده) که به وقایع زندگی می‌پردازد، حقّ انسان بَر انسان در حوزة خانواده و روابطِ زوجین، که در حوزة عدالتِ فردی از ارکانِ عدالتِ غیرالهی محسوب می‌گردد، در سه مبحثِ مصادیق عدالت(ظاهری، باطنی و حقوقی)، عدالت ظاهری و باطنی نیازمند وضع قوانینِ کیفری در مسیر خانوادة قوی با تکیه بَر زندگی‌های منحصر به‌فرد و الگوهای مشترک، نیازمند عدالت و قسط می‌باشد.